Muzeum Historii Włocławka

W samym sercu Włocławka, przy Starym Rynku, kryje się miejsce które opowiada historię tego kujawskiego miasta od czasów, gdy nasi przodkowie dopiero zaczynali osiedlać się nad Wisłą. Muzeum Historii Włocławka to oddział większej instytucji – Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej – ale ma swój unikalny charakter. Mieści się w trzech zabytkowych kamienicach, z których najstarsze pamiętają czasy renesansu.

Spacer po tych wnętrzach to podróż przez tysiąclecia – od pradziejów aż po czasy PRL. Całość po kapitalnym remoncie, który trwał kilka lat i zakończył się w grudniu 2018 roku.

Zabytkowe kamienice z historią

Same budynki muzeum są warte uwagi. Dwie kamienice przy Starym Rynku 14 i 15 powstały w XVI i XVIII wieku – to jedne z nielicznych ocalałych mieszczańskich kamienic we Włocławku. Trzecia, przy ulicy Szpichlernej 19, jest nieco młodsza i pochodzi z XIX stulecia. Wszystkie trzy reprezentują barokowy styl, choć każda ma swój własny charakter.

Decyzję o przekazaniu tych budynków na potrzeby muzeum podjęto w 1966 roku. Potem były lata prac adaptacyjnych – od 1967 do 1972 – żeby przystosować przestrzeń do ekspozycji. Oficjalne otwarcie nastąpiło w 1972 roku.

W 2013 roku muzeum zamknięto z powodu złego stanu technicznego. Remont był gruntowny: wymieniono dachy i okna, zabezpieczono piwnice i fundamenty przed wilgocią, odnowiono elewacje, rozbudowano część recepcyjną. Prace przeciągały się przez brak funduszy – dopiero w 2017 roku udało się zabezpieczyć środki na dokończenie modernizacji.

Muzeum znajduje się na trasie Szlaku Piastowskiego, który łączy najważniejsze miejsca związane z początkami polskiej państwowości.

Dziewięć sal – od pradziejów do współczesności

Ekspozycja podzielona jest chronologicznie na dziewięć przestrzeni tematycznych. Zaczyna się od pradziejów Kujaw i ziemi dobrzyńskiej (12 000 lat p.n.e. do V wieku n.e.), gdzie można zobaczyć wyposażenie zbiorowego grobu kultury amfor kulistych z około 2500-2300 lat p.n.e. To konkretne artefakty znalezione w okolicy.

Kolejne sale prowadzą przez początki Civitas Vladislavia (IX-XV wiek), czasy Rzeczypospolitej Obojga Narodów (XVI-XVIII wiek), okres zaborów i powstań (1806-1864), industrializację miasta (1816-1914). Dalej są sale poświęcone drodze do niepodległości (1914-1921), II Rzeczypospolitej (1918-1939), II wojnie światowej i wreszcie czasom PRL (1945-1989).

Układ jest logiczny i pozwala prześledzić rozwój miasta krok po kroku. W pierwszej połowie XI wieku powstał tu gród obronny chroniony przez dwie rzeki, fosę i wał drewniano-ziemny. W muzeum można zobaczyć fragmenty drewna z konstrukcji tego wału – to namacalny dowód na to, jak wyglądały średniowieczne fortyfikacje.

Co konkretnie zobaczysz w zbiorach

Ekspozycja opiera się na artefaktach ze zbiorów Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej. Dużą część zajmują znaleziska archeologiczne z regionu Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej. Są też militaria, stare mapy, ikonografia miasta z różnych epok, średniowieczne wyroby miejscowego rzemiosła.

Interesujący jest dział numizmatyczny – znajdziesz tam monety polskie od czasów Piastów, ale także obce, którymi posługiwano się na naszych ziemiach: denary krzyżowe, grosze praskie czy monety Zakonu Krzyżackiego.

W holu muzeum wisi unikatowe XIX-wieczne malowidło ścienne przeniesione z pomieszczeń Włocławskiego Towarzystwa Wioślarskiego.

Wystawy uzupełnia bogaty materiał ilustracyjny – teksty, mapy, grafiki. Przygotowano też rekonstrukcje panoram Włocławka z różnych okresów, oparte na wynikach badań naukowych prowadzonych specjalnie na potrzeby tej ekspozycji.

Słynna czara włocławska i miecz

Jedno z najcenniejszych znalezisk związanych z regionem to czara włocławska – choć oryginał znajduje się w Muzeum Narodowym w Krakowie, we włocławskim muzeum można zobaczyć jej wierną kopię. Czara została wyorana z ziemi niedaleko miasta w 1909 roku. Powstała w pierwszej połowie X wieku, prawdopodobnie w Lotaryngii lub Alemanii.

Jest wykuta z jednego kawałka srebra i służyła zapewne jako kielich mszalny. Na jej powierzchni metodą rytowania, puncowania i niellowania umieszczono sceny ze starotestamentowej Księgi Sędziów – przedstawiają wyzwolenie Izraela z niewoli Madianitów. Całość uzupełniają ornamenty roślinne i geometryczne.

Innym ciekawym eksponatem jest słynny miecz włocławski – warto go odszukać podczas zwiedzania.

Dla kogo to miejsce

Muzeum sprawdzi się przede wszystkim dla osób zainteresowanych historią regionalną. To nie jest miejsce z efektami multimedialnymi i interaktywnymi instalacjami – raczej klasyczna, uporządkowana ekspozycja z prawdziwymi zabytkami i ich kontekstem historycznym.

Rodziny z dziećmi mogą przyjść, ale młodsze pociechy mogą się szybko znudzić – chyba że interesują się archeologią lub historią. Starsze dzieci w wieku szkolnym, które mają lekcje o historii Polski, znajdą tu ilustrację do podręcznikowych treści.

Miłośnicy archeologii docenią bogactwo znalezisk z wykopalisk. Osoby pasjonujące się historią lokalną zobaczą, jak rozwijało się jedno z najstarszych miast w Polsce – od pradziejowego osadnictwa po czasy współczesne.

Informacje praktyczne – bilety, godziny, dojazd

Muzeum znajduje się przy ulicy Szpichlernej 19 we Włocławku, tuż przy Starym Rynku w centrum miasta. Dojazd nie sprawia problemu – centrum jest niewielkie i łatwo się tu poruszać pieszo. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, w okolicy są płatne miejsca parkingowe.

Konkretne ceny biletów i aktualne godziny otwarcia najlepiej sprawdzić na stronie internetowej muzeum (muzeum.wloclawek.pl) lub zadzwonić pod numer 54 232 36 25. Muzeum jest oddziałem Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej, więc warto zapytać o bilety łączone, jeśli planujesz zwiedzić też inne oddziały – na przykład Muzeum Etnograficzne czy skansen w Kłóbce.

Na zwiedzanie warto przeznaczyć około godziny do półtorej godziny, w zależności od tego, jak dokładnie chcesz poznać poszczególne ekspozycje. Jeśli interesuje cię tylko pobieżne zapoznanie się z historią miasta, wystarczy godzina. Dla pasjonatów, którzy chcą przeczytać wszystkie opisy i przyjrzeć się każdemu eksponatowi, może to być nawet dwie godziny.

Muzeum organizuje też oprowadzania dla grup – wtedy trzeba się wcześniej umówić i zapłacić dodatkową opłatę. Warto rozważyć tę opcję, jeśli przyjeżdżasz z większą grupą znajomych lub rodziną – przewodnik opowie więcej szczegółów i kontekstu, których nie znajdziesz na tablicach informacyjnych.

Po gruntownej modernizacji zakończonej w 2018 roku muzeum zyskało nie tylko odnowione wnętrza, ale też zagospodarowany dziedziniec i lepszą dostępność dla osób z niepełnosprawnościami.

Włocławek sam w sobie to miasto warte odwiedzenia – oprócz Muzeum Historii można zobaczyć bazylikę katedralną, bulwary wiślane czy charakterystyczny ratusz. Jeśli planujesz dłuższy pobyt w regionie, warto połączyć wizytę w muzeum z innymi atrakcjami miasta i okolic.